محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

114

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

دوار و مرهء سودا و بحوحة كه از رطوبت باشد و درد گلو و تشنج و فواق و وجع مفاصل و زرداب و قروح ريه و جگر و حكّه و گزيدن سگ ديوانه تا از آب نترسد بايد با سرطان محرق داد و هر گاه از آب ترسد مخلوط سازند با شربتى از او و عصارهء قثاء الحمار و عصارهء حنظل وزن چهار قيراط و با آب قيصوم بنوشند و جهت درد شكم و درد رحم با آب سداب كه مخلوط سازند و سه قيراط جندبيدستر و جهت درد گرده با آب كرفس و در ساير علل با طبيخ افتيمون و مويزِ دانه بيرون كرده و قدر شربتش و مدت مزاج ، به دستور ايارج سابق است . صفت آن : شحم حنظل ، بيست و دو درهم ؛ فراسيون ، اسطوخودوس ، خربق اسود ، كماذريوس ، سقمونيا ، فلفل ابيض ، دارفلفل ، از هر يك دو اوقيه - و در مختار « ابن هبل » ، چهار اوقيه است - ؛ بصل الغارِ مشوى ، فرفيون ، صبر ، زعفران ، جنطيانا ، فطراساليون ، اشق ، جاو شير ، از هر يك ، يك اوقيه ؛ جعده ، دارچينى ، سكبينج ، مر صاف ، سنبل ، اذخر ، فودنج ، زراوند مدحرج از هر يك ، دو درهم با عسل بسرشند و به قدر حاجت استعمال نمايند . [ 13 ] ايارج روفس : موافق نسخهء كامل الصناعه به سرخى « 1 » قيد شده . جهت رفع سودا و بلغم و داء الثعلب و امراض باردهء دماغى عصبانى با مطبوخى كه در ايارج لوغازيا مذكور است با ملح نفطى استعمال نمايند و صموغ را در شراب با مثلث بخيسانند و قدر شربت و مدت مزاج به دستور سابق است . صفت آن : شحم حنظل ، بيست درهم ؛ صبر ، پنج درهم ؛ خولنجان ، ( بيست درهم ) ؛ ده درهم ، كماذريوس ، بيست درهم ؛ سكبينج و جاوشير ، هشت درهم ؛ زراوند مدحرج ، فطراساليون ، فلفل ابيض و اسود ، ( دو درهم ) ، از هر يك پنج درهم سنبل ، سليخه ، دارچينى ، زعفران ، زنجبيل ، مر صاف ، جعده از هر يك دو درهم ، و در بعضى نسخ ، كمافيطوس ( هفت ) و فراسيون ( هفت ) و غاريقون ، از هر يك ده مثقال زياده نموده‌اند - به قدر حاجت با عسلِ سرشته استعمال نمايند . [ 14 ] ايارج « بقراط » : [ و ايارج هوفقراطيس نامند ] جهت رطوبت معده و دردسر كه از بخار فاسد متولد شده باشد و جهت خوف و غم و خوف و ساير علل سوداوى و بلغمى

--> ( 1 ) سرخىها را داخل ( ) ذكر كرده‌ايم .